นิทรรศการ The Power of Visualisation
เผยปรัชญาและอิทธิพลของ ‘ท่านกูฏ’ ในวาระครบรอบ 100 ปี
ผู้บุกเบิกและกบฏแห่งวงการศิลปะไทยสมัยใหม
The Power of Visualisation Exhibition
Reveals Philosophy and Influence of ‘Tan Kudt’
Pioneer and Rebel of Thai Modern Art on His Centenary
เนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปีชาตกาลของ ไพบูลย์ สุวรรณกูฏ หรือ ‘ท่านกูฏ’ ศิลปินผู้ยิ่งใหญ่แห่งยุค ทายาทจึงร่วมกันจัดนิทรรศการพิเศษ The Power of Visualisation เพื่อรำลึกและถ่ายทอดแนวคิด ปรัชญาที่สะท้อนอยู่ในวิถีชีวิต และผลงานของท่านกูฏที่มีอิทธิพลกับศิลปะไทยสมัยใหม่ของไทย ตลอดจนผู้คนรอบข้างและครอบครัว นิทรรศการนี้จะพาผู้ชมย้อนรอยชีวิต ผลงาน และความคิดอันเป็นสากลของศิลปิน ผู้ได้รับการขนานนามว่าเป็น ‘ขบถต่อระบบ’ ณ ท่าพิพิธภัณฑ์ (Museum Pier) พื้นที่ศิลปะแห่งใหม่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา
On the 100th anniversary of Paiboon Suwannakudt or “Tan Kudt,” one of the great artists of his era, his descendants have come together to organise a special exhibition - The Power of Visualisation - as a heartfelt tribute to his philosophy and profound ideas. Reflected in his life and work, his wisdom has deeply influenced modern Thai art as well as those close to him, including his family. The exhibition invites visitors to retrace the life, work, and universal vision of Tan Kudt, who is widely regarded as a “rebel against the system.” The event will be held at Museum Pier, a new cultural landmark on the bank of Chao Phraya River.
ไฮไลต์สำคัญของนิทรรศการ The Power of Visualisation
นิทรรศการนี้จัดขึ้นเพื่อยกย่อง ไพบูลย์ สุวรรณกูฏ ผู้ได้รับฉายาจากรุ่นน้องว่า ‘ท่าน’ นำเสนอประวัติชีวิตของท่านกูฏ ตั้งแต่วัยเรียนจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิตในปี พ.ศ. 2525 ท่านกูฏหลงใหลในวิชาช่างมาตั้งแต่วัยเยาว์ จึงได้เข้าเรียนเพาะช่างและเป็นหนึ่งในนักศึกษารุ่นแรกของศาสตราจารย์ ศิลป พีระศรี ที่มหาวิทยาลัยศิลปากร
-
จาก ‘รุ่นก๊อก’ สู่การบุกเบิกจิตรกรรมฝาผนัง ท่านกูฏเป็นหนึ่งในกลุ่มนักศึกษารุ่นก๊อก ที่กล้าหาญในการนำแนวทางแบบ Post-Impressionism มาใช้ในการสร้างสรรค์ผลงาน และเป็นผู้บุกเบิกผลงานจิตรกรรมใหญ่อภิศิลป (Great Art) หรืองานศิลปะชั้นเยี่ยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในงานด้านจิตรกรรมฝาผนัง (Mural Painting) ตามคำแนะนำของศาสตราจารย์ศิลป พีระศรี
-
ปรัชญาแห่งสัจจนิยมและความเป็นสากล แนวคิดของท่านกูฏอยู่บนพื้นฐานของสัจจนิยม (Realism) และต่อต้านระบบจัดอันดับ หรือระบบคุณค่าแบบ Academic Hierarchies ท่านมองการสร้างสรรค์ในแนวราบแบบ Horizontal ซึ่งมีแก่นสารของธรรมชาตินิยมและสัจจนิยม เหมือนกับระบบ Cosmos ที่ธาตุทั้งมวลล้วนพึ่งพาอาศัยกันและกัน (Universal) โดยไม่แบ่งเขา-เรา / ขาว-ดำ
-
ธาตุทั้งสี่และพลังแห่งการนิรมิต ท่านกูฏใช้ธรรมชาติเป็นวิธีคิดและเนรมิตงานศิลปะ โดยอาศัยหลักของธาตุทั้ง 4 ได้แก่ ดิน, น้ำ, ลม, ไฟ เป็นพื้นฐานในการสร้างสรรค์ผลงาน ที่มาจากการรวบรวมความรู้ การฝึกปฏิบัติ การศึกษาทางธรรมจากหลากหลายศาสนา และประสบการณ์แนวคิดแบบ Animism (Magic Realism) ซึ่งนำไปสู่ขั้นตอนนิรมิตผลงาน Original Great Art ที่ปรากฏอยู่ในสถานที่สำคัญมากมาย เช่น พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ วัดวาอาราม และโรงแรมหลายแห่งทั่วประเทศ
นิทรรศการในครั้งนี้ จึงมุ่งหวังให้ผู้ชมเกิดแรงบันดาลใจจากปรัชญาการดำเนินชีวิตและผลงาน จุดประกายความสงสัยและอยากรู้จักตัวตนและผลงานของศิลปินนามว่า ‘ท่านกูฏ’ มากยิ่งขึ้น
เกี่ยวกับ ‘ท่านกูฏ’
ไพบูลย์ สุวรรณกูฏ หรือที่รู้จักกันในนาม ‘ท่านกูฏ’ (พ.ศ. 2468–2525) เป็นศิลปินชั้นครูชาวไทย และศิลปินไทยหัวก้าวหน้ารุ่นแรก ๆ ที่ทำงานศิลปะไทยร่วมสมัย และศึกษาที่มหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ. 2487 เป็นนักศึกษารุ่นที่ 2 ของคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ รวมถึงลูกศิษย์ของศาสตราจารย์ ศิลป พีระศรี
ท่านกูฏเป็นหนึ่งในกลุ่มนักศึกษา ‘รุ่นก๊อก’ ที่นำวิธีการแบบ post-impressionism มาใช้และได้รับฉายาจากรุ่นน้องว่า ‘ท่าน’ จากการไม่คล้อยตามแนว Academic และเป็นขบถต่ออาจารย์ศิลป ทั้งยังบุกเบิกงานด้าน จิตรกรรมฝาผนังไทยร่วมสมัย โดยใช้เทคนิคการวาดรูปและการใช้สีที่แตกต่างจากศิลปินท่านอื่นในยุคนั้น หรือที่เรียกว่า จิตรกรรมใหญ่อภิศิลป (Great Art) ตามคำแนะนำของอาจารย์ศิลป
นอกจากเป็นจิตรกรแล้ว ท่านกูฏยังเป็นทั้งมัณฑนากร นักโบราณคดี นักประวัติศาสตร์ศิลป์ และนักดนตรี ผลงานของท่านแผ่ขยายไปในศิลปะหลากหลายแขนง ไม่ว่าจะเป็น จิตรกรรมฝาผนัง วรรณกรรม และนาฏลักษณ์ศิลปะเริงรำ แนวคิดของท่านกูฏใกล้กับแนวสัจจนิยมจึงต่อต้านระบบ Hierarchies ระบบ Academic ต่อต้านการจัดอันดับ การประกวดศิลปกรรมแห่งชาติ
ท่านกูฏมีมุมมองความคิดและแนวทางการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะแปลกใหม่และไม่ยึดติด ตามหลักธรรมชาตินิยม สัจจนิยม เหมือนระบบ Cosmos ที่พึ่งพาอาศัยกันของธาตุทั้งมวลเป็นภาษาสากล ไม่แบ่ง เขา-เรา ขาว-ดำ จากความดิบแห่งการสร้างสรรค์และจินตนาการซึ่งมาจากความเป็นคน ไปสู่ความเป็นสากลโดยไม่ทิ้งกลิ่นอายของความเป็นท้องถิ่น (จิตรกรรมฝาผนังไทย) ไม่ปฏิเสธความเป็นธรรมดาสามัญที่ผลิตสร้างมาจากมือ (สร้าง, ฝึก) ตา (เห็น, รู้สึก, สัมผัส) ใจ (หยั่งลึก, รับรู้, เข้าใจ)
ท่านกูฏยังใช้ธรรมชาติเป็นวิธีเนรมิตผลงานจากธาตุทั้ง 4 ได้แก่ ดิน น้ำ ลม ไฟ ที่ประกอบกันเป็นจักรวาล ธาตุดิน เป็นพื้นฐานแห่งการสร้างสรรค์ (ดินให้กำเนิดต้นไม้ ) ธาตุน้ำ เป็นพื้นฐานของชีวิต ธาตุลม คืออากาศ ความเคลื่อนไหว และความคล่องแคล่ว ธาตุไฟ คือพลังงาน (ความคิด ปัญญา แรงบันดาลใจ)
การเรียนรู้ที่ท่านกูฏรวบรวมจากการอ่าน ฟัง สังเกตุ ฝึกปฏิบัติ และการศึกษาทางธรรม (ปัญญา จากพุทธ ไบเบิล และคัมภีร์ศาสนาหลากหลาย) บวกกับประสบการณ์ทางความคิดแนว animism (magic realism) ที่สะสมต่อเนื่องตลอดช่วงเวลา 57 ปีของท่านกูฏ เกิดเป็นภาวะนำทางสู่ปัญญา นำไปสู่ขั้นตอนนิรมิตสิ่งสร้างสรรค์ Great Art ปรากฏอยู่ในสถานที่สำคัญหลายแห่ง รวมถึงวัดวาอารามและโรงแรมชั้นนำต่าง ๆ อาทิ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์, โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ (มีการบูรณะงานศิลปะบนเสาปูน), โรงแรมมณเฑียร, โรงแรมอนันตรา สยาม กรุงเทพฯ (จิตรกรรมฝาผนังขนาดใหญ่บริเวณโถงบันได เล่าเรื่องการสถาปนากรุงเทพฯ และการก่อตั้งราชวงศ์จักรี)
ท่านกูฏมีบุตร 6 คน โดย ภาพตะวัน สุวรรณกูฏ (ลูกสาว) เป็นศิลปินและช่างเขียนจิตรกรรมฝาผนังเช่นกัน เคยฝึกงานกับบิดาในช่วง พ.ศ. 2512 - 2522 และร่วมกับพี่น้องคือ กาพย์แก้ว และ นาคนิมิตร สุวรรณกูฏ สานต่อและบูรณะผลงานของบิดา
Highlights at The Power of Visualisation
This exhibition pays tribute to Paiboon Suwannakudt, who earned ‘Tan’ as an alias from his juniors. Chronicling his life from his student years to his passing in 1982, it reveals how passionate Tan Kudt was about craftsmanship. He enrolled into the Poh Chang Academy of Arts and later at Silpakorn University, where he became one of the first students of Professor Silpa Bhirasri.
-
From ‘Kok Generation’ to mural-painting pioneer: A member of the Kok Generation, Tan Kudt boldly applied Post-Impressionism to his works. He was also a pioneer in Great Art, especially through Mural Painting, under Professor Silpa Bhirasri’s guidance.
-
Realism and Universality: Grounded in realism, Tan Kudt’s ideas reject ranking systems and academic hierarchies. His approach is horizontal, aligning with naturalism and realism, as it mirrors the cosmic interdependence of all elements. His vision is universal—transcending boundaries of self and other, black and white.
-
4 Elements & Creative Power: Tan Kudt created his artistic works based on the rule of nature, guided by the four elements—earth, water, wind, and fire. His style was inspired by his accumulated knowledge. His spiritual studies across multiple religions and animism (magical realism) led to his Original Great Art, now found in many prominent places, including Phu Phing Ratchaniwet Palace, temples, and hotels, across Thailand.
This exhibition aims to inspire visitors through Tan Kudt’s life philosophy and artistic vision—sparking curiosity and encouraging a deeper exploration of the artist and his works.
About ‘Tan Kudt’
Paiboon Suwannakudt, widely known as ‘Tan Kudt’ (1925–1982), was a master Thai artist and one of the pioneers in modern Thai art. He studied at Silpakorn University in 1944, ranking himself among the second batch of students at the university’s Faculty of Painting, Sculpture and Graphic Arts. He therefore was also a student of Professor Silpa Bhirasri.
As a member of the “Kok Generation,” Tan Kudt helped introduce post-impressionist methods to Thai art. His independent spirit and resistance to academic conventions earned him the nickname “Tan.” Following Professor Silpa’s guidance, he turned toward Great Art through large-scale mural painting.
In addition to being a painter, Tan Kudt was also an interior designer, archaeologist, art historian, and musician. His legacy has spanned across numerous artistic disciplines, including mural painting, literature, and dances. His artistic philosophy aligned closely with realism, leading him to resist hierarchical systems and academic conventions, as well as ranking systems and national art competitions.
Tan Kudt’s unconventional ideas and creative approach were rooted in naturalism and realism, which embrace interdependence within the cosmic system. His message is universal: all elements coexist without distinction between self and other, or black and white. His art evolved from the raw essence of human imagination toward the universality, while always retaining the local spirit (Thai mural traditions). He cherished what was made with hands (craft and practice), the eyes (seeing and sensing), and the heart (understanding and awareness).
The master artist saw nature as the foundation of creation, guided by the four elements—earth, water, wind, and fire—that form the universe. Earth represents the basis of creation (It gives birth to trees). Water embodies the essence of life. Wind signifies air, motion, and fluidity. Fire symbolizes energy (thought, intellect, and inspiration).
Throughout his life, Tan Kudt was devoted to learning through reading, listening, observing, practicing, and spiritual study (Buddhism, the Bible, and various religious scriptures). As he blended his knowledge with animism (magic realism) over his 57 years, he acquired wisdom that shaped his artistic expression. His Great Art now adorns numerous notable places, such as Phu Phing Ratchaniwet Palace, Dusit Thani Bangkok Hotel (restored pillar artworks), Montien Hotel, and Anantara Siam Bangkok Hotel (where a large mural depicts the founding of Bangkok and the establishment of the Chakri Dynasty along the grand staircase).
Tan Kudt had six children. Among them, Phaptawan Suwannakudt (daughter) became an artist and mural painter as well. She apprenticed under her father from 1969 to 1979 and, together with her siblings Kapkaew and Nakinimit Suwannakudt, continued and restored his works.